Հայ գիտնականը, ում անունով տարր կա Մենդելեևի պարբերական աղյուսակում. անդրադարձ Starmus VI Armenia փառատոնի շրջանակում – ShantNews – Շանթ Հեռուստաընկերություն – Լուրեր – Shant TV Online
TIME
5:08:23
Ամսաթիվ
04 04 2025
«Ապրիլ 2025
ԿԵԵՉՀՈւՇ
303112345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930123
45678910
  • $
    391.32
  • RUBLE
    4.67
  • 432.53
WEATHER
+11.09 oC

Հայ գիտնականը, ում անունով տարր կա Մենդելեևի պարբերական աղյուսակում. անդրադարձ Starmus VI Armenia փառատոնի շրջանակում

16:23 06.08.2022

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը Starmus VI Armenia փառատոնի շրջանակում անդրադարձել է հայ գիտնականին, ում անունով տարր կա Մենդելեևի պարբերական աղյուսակում․ խոսքը Յուրի Հովհաննիսյանի մասին է:
Փառատոնի ֆեյսբուքյան էջում ներկայացված են գիտնականի ձեռքբերումները, ասվում է, որ Հովհաննիսյանը ֆիզիկոս է, ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր ու նա լուրջ աշխատանքներ ունի կատարած փորձարարական միջուկային ֆիզիկայի ոլորտում, մասնավորապես՝ գերծանր քիմիական տարրերի վերաբերյալ․․․
Ուրեմն տեսեք, պարբերական աղյուսակում բոլոր այն տարրերը, որոնց ատոմական կարգաթիվը (ատոմում պրոտոնների թիվը) մեծ է 92-ից, դասվում են տրանսուրանային (Ուրանի ատոմական կարգաթիվը 92-ն է) տարրերի շարքին, իսկ 100-ից մեծ ատոմական կարգաթիվ ունեցող տարրերին արդեն անվանում են գերծանր։ Հենց այսպիսի տարրերի սինթեզման բազմաթիվ փորձեր են իրականացվել Հովհաննիսյանի գլխավորությամբ, ու նա համահեղինակ է հանդիսանում գերծանր տարրերի (104-108) արհեստական սինթեզի բնագավառում կատարված 11 հայտնագործության:
Բայց Հովհաննիսյանը, ամեն դեպքում, ամենալայն շրջանակներին հայտնի է այն բանով, որ իր անունով տարր կա պարբերական աղյուսակում՝ օգանեսոնը (լատիներեն՝ Oganesson, Og)՝ 118 ատոմական կարգաթվով, այսինքն՝ պարբերական աղյուսակում 118-րդն է։ Միջանկյալ ասենք, որ բնության մեջ հանդիպում են առաջին 94 տարրերը, իսկ դրանից հետո եկողները (այդ թվում՝ օգանեսոնը) ստացվում են միայն արհեստական ճանապարհով՝ լաբորատորիաներում:
Ինչո՞ւ տարրը անվանակոչվեց հենց Հովհաննիսյանի անունով, ու ինչո՞ւ գործ ունի տարրի վերջում «on» մասնիկը․․․
Նախ, 2015 թվականի դեկտեմբերի վերջին Տեսական և կիրառական քիմիայի միջազգային միությունը (IUPAC) մամուլի հաղորդագրություն տարածեց, որ հաստատվել են Մենդելեևի պարբերական աղյուսակի 4 նոր տարրերի բացահայտումը․․․ այդ տարրերի ատոմական կարգաթվերն են՝ 113-ը, 115-ը, 117-ը և, իհարկե, 118-ը։ Հետագայում արդեն՝ 2016 թվականի հունիսին, IUPAC-ը պաշտոնապես հայտարարեց 4 նոր տարրերի անվանումները՝ Nihonium (Նիհոնը Ճապոնիա բառի ճապոներեն արտասանություններից մեկն է), Moscovium, Tennessine և Oganesson: Ըստ նոր տարրերի անվանակոչման ավանդույթի՝ կան մի քանի տարբերակներ, որոնցից մեկը հայտնի տարրերը անվանակոչել է գիտնականների պատվին։ Ու հենց այսպես էլ պարբերական աղյուսակի 118-րդ տարրը ստացել է իր Oganesson անվանումը։ Այն առաջարկել են Դուբնի միջուկային հետազոտությունների միավորված ինստիտուտի (Ռուսաստան) և Լոուրենսի անվան լիվերմորյան ազգային լաբորատորիայի (ԱՄՆ) գիտնականները, ովքեր էլ հենց ստացել են այդ տարրը։ Իսկ, ինչ վերաբերվում է վերջին «on»-ին, ապա այն նույնպես ավելացել է ավանդույթի ուժով… Բանն այն է, որ 1-16 խմբին պատկանող տարրերի վերջում գրվում է «ium», 17-րդ խմբին պատկանող տարրերի վերջում «ine», իսկ 18-րդ խմբին պատկանող տարրերի վերջում «on»… ու հենց այսպես էլ ստացվել է oganesson:
Նշենք նաև, որ Հովհաննիսյանը Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ է, թղթակից անդամ, ակադեմիկոս, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ, ինչպես նաև Սերբիայի գիտության և գեղարվեստի ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ:
2017 թվականին գործողության մեջ է դրվել Հովհաննիսյանին նվիրված նամականիշ՝ 40 հազար հատ տպաքանակով։ 2018-ին գիտնականին շնորհվել է Հայաստանի քաղաքացիություն, ինչպես նաև Հայաստանում մարվել է նրան նվիրված հատուկ ծրար, որի վրա պատկերված է oganesson-ը։
Հայ ֆիզիկոսը նաև պարգևատրվել է մի շարք մրցանակներով, այդ թվում` Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց շքանշանով:
Բոլոր լուրերը

Կապակցված լուրեր

Al Jazeera. Գազայի հատվածում 11 պաղեստինցի է զոհվել

09:00 04.04.2025

Al Jazeera. Գազայի հատվածում 11 պաղեստինցի է զոհվել

Առնվազն 11 մարդ է զոհվել Գազայի հատվածի հարավում իսրայելական ավիահարվածների և գնդակոծությունների հետևանքով։ Քաթարական Al Jazeera հեռուստաալիքի փոխանցմամբ՝ իսրայելական մարտիկները մի շարք հարձակումներ են իրականացրել անկլավի հարավում գտնվող Խան Յունիս քաղաքի բնակելի շենքերի վրա։ Հարձակման հետևանքով զոհվել է առնվազն 10 մարդ, այդ թվում՝ կանայք և երեխաներ։ Եվս մի քանի մարդ վիրավորվել է։ Հաղորդվում է նաև, […] ...

Թուրքիայում ավելի քան 600 մարդ թունավորվել է շաուրմայից

08:50 04.04.2025

Թուրքիայում ավելի քան 600 մարդ թունավորվել է շաուրմայից

Թուրքիայի Քոջաելի նահանգում հավի շաուրմայից թունավորվել է գրեթե 650 քաղաքացի, հայտնել են շրջանային իշխանությունները։ Ավելի վաղ լրատվամիջոցները հայտնել էին, որ Կորֆեզ թաղամասի շաուրմայի խանութներից մեկի 300 հաճախորդներ բողոքել են սրտխառնոցից և ստամոքսի ցավից։ «Թունավորման բողոքներով մարզի հիվանդանոցներ է դիմել, ընդհանուր առմամբ, 648 մարդ, որոնցից 646-ը դուրս է գրվել, երկուսի բուժումը շարունակվում է, կյանքին վտանգ չի […] ...

Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանը ցանկանում է ուղիղ բանակցություններ վարել ԱՄՆ-ի հետ

08:38 04.04.2025

Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանը ցանկանում է ուղիղ բանակցություններ վարել ԱՄՆ-ի հետ

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանի ղեկավարությունն այժմ ցանկանում է Վաշինգտոնի հետ երկխոսություն վարել ոչ թե միջնորդների, այլ ուղղակի բանակցությունների միջոցով։ «Կարծում եմ, որ ավելի լավ է, եթե մենք ուղիղ բանակցություններ ունենանք», – ասել է Թրամփը հինգշաբթի՝ Վաշինգտոնից Մայամի մեկնող իր ինքնաթիռում լրագրողների հետ զրույցում: Նրան հարցրել են՝ արդյոք նոր հաղորդագրություն ստացել է […] ...

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է

08:30 04.04.2025

Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է

Վրաստանի ՆԳՆ ԱԻ դեպարտամենտից և ՌԴ ԱԻՆ Հյուսիսային Օսիայի ճգնաժամային կառավարման կենտրոնից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար։ ...

Ռումինիայում մեկնարկում է նախագահական ընտրությունների քարոզարշավը

08:25 04.04.2025

Ռումինիայում մեկնարկում է նախագահական ընտրությունների քարոզարշավը

Ռումինիայում պաշտոնապես մեկնարկում է նախագահական ընտրությունների քարոզարշավը։ Պետության ղեկավարի ընտրության քվեարկության առաջին փուլը նշանակված է մայիսի 4-ին, երկրորդը (անհրաժեշտության դեպքում)՝ մայիսի 18-ին։ Ընտրապայքարին մասնակցում է 11 թեկնածու, որոնցից 7-ը առաջադրված են քաղաքական կուսակցությունների կողմից, 4-ը՝ անկախ։ Երկու կին և ինը տղամարդ կպայքարեն երկրի բարձրագույն պետական ​​պաշտոնի համար։ Ըստ վարկանիշների, հաղթելու ամենամեծ շանսերն ունեն Ջորջ Սիմիոնը […] ...

W Radio. Կոլումբիան նախատեսում է գնել 16-24 Gripen կործանիչ

08:15 04.04.2025

W Radio. Կոլումբիան նախատեսում է գնել 16-24 Gripen կործանիչ

Կոլումբիայի կառավարությունը նախատեսում է գնել 16-24 JAS 39 Gripen կործանիչներ, որոնք արտադրվել են շվեդական Saab ռազմարդյունաբերական կոնցեռնի կողմից։ Այս մասին հայտնում է W Radio-ն՝ հարավամերիկյան երկրի ռազմական ղեկավարությանը հղումով։ «Դեռ վաղ է ասել, թե դա որքան կարժենա և ինչպես կվճարվի: Gripen-ը լավագույնս բավարարում է մեր կոլումբիական օդուժի կարիքները և ծառայում է առնվազն 30 տարի»,-լրատվամիջոցները մեջբերում […] ...

BACK_TO_TOP